Vít bắn tôn - đinh vít tự khoan 4x30, 5x30, 5x40

Vít bắn tôn là gì

Vít bắn tôn, trong danh mục gọi là đinh vít, là vít tự khoan (self-drilling screw): thân có ren, đầu lục giác có ron cao su (đúng loại in trong catalogue của nhà máy), mũi có rãnh khoan như mũi khoan nhỏ. Khi bắn bằng máy, mũi tự khoan lỗ qua tôn và xà gồ thép mỏng rồi ren cắn vào lỗ vừa khoan, không cần khoan mồi. Thợ gọi là vít bắn tôn, vít tự khoan, vít tôn sắt, vít tôn gỗ hoặc vít dù đuôi cá tùy đầu và mũi.

Cách đọc mã: số đầu là đường kính thân, số sau là chiều dài, tính bằng milimét. Nhà máy cung cấp ba cỡ 4x30, 5x30 và 5x40. Ba cỡ này khác với hệ đọc theo phân của đinh chì: 5x40 là vít thân 5mm dài 40mm, không phải "5 phân".

Đây là hàng nhà máy phân phối, không phải tự sản xuất: vít đóng bao in sẵn của nhà sản xuất vít, nhà máy đưa vào danh mục để khách lợp tôn lấy đủ đinh dù, vít, dây kẽm một chỗ. Các nhóm nhà máy tự dập là đinh chì, đinh thép trắng, đinh thép vàng và đinh dù.

Chọn cỡ vít theo việc

Việc	Nền	Cỡ	Lý do
Tôn một lớp lên xà gồ thép hộp 1,2-1,5mm	thép mỏng	4x30	thân nhỏ, mũi khoan nhanh, đủ ren
Tôn một lớp lên xà gồ C, Z dày 1,5-2mm	thép 1,5-2mm	5x30	thân 5mm chịu gió tốt hơn, ren đủ qua xà gồ
Tôn hai lớp chồng mí, tôn cách nhiệt, xà gồ 2-3mm	thép dày, tôn dày	5x40	dài 40mm để còn ren cắn sau khi qua hai lớp
Tấm mỏng lên khung sắt hộp nhà kho, mái hiên	thép 1-2mm	4x30, 5x30
Tôn lên xà gồ gỗ	gỗ	vít gỗ hoặc đinh dù	vít tự khoan thép không dành cho gỗ

Quy tắc chiều dài: qua hết lớp tôn (kể cả sóng và lớp cách nhiệt) rồi còn ít nhất 3 vòng ren cắn vào xà gồ. Xà gồ dày trên 3mm cần vít cỡ mũi khoan lớn hơn hoặc khoan mồi.

Vít bắn tôn hay đinh dù

	Vít tự khoan	Đinh dù
Xà gồ	thép, nhôm	gỗ, tường gạch
Dụng cụ	máy bắn vít	búa
Kín nước	ron cao su gắn sẵn dưới đầu	cần ron lót
Lực giữ	ren cắn thép, chịu gió tốt	phụ thuộc gỗ
Tháo lắp	tháo ra bắt lại được	nhổ ra để lỗ trên tôn

Mái tôn trên khung thép tiền chế gần như luôn dùng vít; mái tôn nhà dân trên xà gồ gỗ vẫn dùng đinh dù nhiều vì rẻ và nhanh. Bài lợp tôn dùng đinh dù hay vít bắn tôn có bảng chọn theo từng loại mái và loại xà gồ.

Lưu ý khi bắn vít

• Máy bắn vít có ly hợp mô-men hoặc chỉnh tốc độ: vặn quá làm bẹp ron, trờn ren trên xà gồ mỏng; vặn thiếu thì ron chưa ép kín, dột ở lỗ vít.
• Bắn vuông góc với mặt tôn, tại sóng dương cho mái, sóng âm cho vách đứng theo hướng dẫn của tôn; vít nghiêng làm ron hở một bên.
• Không bắn lại vào lỗ cũ: ren đã cắt lỗ, bắn lại sẽ lỏng; dời sang vị trí mới cách 2-3cm.
• Mũi khoan mòn sau khi bắn vào thép dày: vít quay lâu không xuống là mũi đã cùn, thay vít mới thay vì ép máy.
• Bảo quản: để trong bao kín, tránh nước vào bao làm gỉ ron và ren; bao đã mở dùng hết trong đợt thi công.