Cách đóng đinh không bị cong, không nứt gỗ: kỹ thuật cho gỗ, tre và tường

Đinh cong gần như luôn do một trong bốn nguyên nhân: đóng lệch tâm, mặt búa không vuông với mũ đinh, thân đinh quá mảnh so với độ cứng của gỗ, hoặc mũi chạm vật cứng bên trong như mắt gỗ, đinh cũ, sỏi trong vữa. Gỗ nứt vì thân đinh ép tách thớ gỗ như một cái nêm, nhất là gần mép và đầu tấm. Sửa đúng nguyên nhân thì hết. Bài này đi từ cách cầm búa đến cách khoan mồi theo từng cỡ đinh, rồi tới tre và tường.

Vì sao đinh bị cong

Nguyên nhân	Nhận ra	Cách sửa
Đóng lệch tâm	đinh ngả về một phía ngay từ nhát đầu	hai ba nhát đầu gõ nhẹ để mũi cắm vững rồi mới đóng mạnh
Mặt búa không vuông với mũ	búa trượt khỏi mũ, đinh bật nghiêng	lúc chạm mũ, mặt búa phải song song mặt mũ; mặt búa bóng dầu thì lau sạch, chà giấy nhám
Thân đinh mảnh so với gỗ cứng	cong ở giữa thân khi đã vào được một phần ba	chọn đinh thân to hơn hoặc khoan mồi
Chạm mắt gỗ, đinh cũ, sỏi	đinh đang vào bỗng dội lại, cong gập	rút ra, dời sang chỗ khác 2-3cm
Búa quá nhẹ cho đinh dài	phải gõ rất nhiều nhát, đinh rung rồi cong	búa khoảng 600-700g cho đinh 7-10 phân
Cầm búa sát đầu	nhát yếu, không đều	cầm gần cuối cán, vung từ khuỷu tay

Với đinh chì, đinh càng dài thì thân càng to: 3p thân 2.0mm, 5p thân 2.8mm, 10p thân 4.5mm. Đóng gỗ cứng mà đinh hay cong thì thử cỡ dài hơn một bậc nếu độ dày cho phép, hoặc giữ cỡ và khoan mồi.

Cách đóng đinh vào gỗ không bị cong

1. Chọn đúng chiều dài: dài gấp 2,5-3 lần độ dày tấm đóng lên, để hai phần ba thân ngập vào nền. Bảng tra ở bài chọn chiều dài đinh theo độ dày ván.
2. Đặt đinh vuông góc, giữ bằng hai ngón tay sát mũ. Đinh ngắn thì kẹp bằng kìm mỏ nhọn, hoặc xuyên đinh qua một mẩu bìa cứng rồi cầm mẩu bìa, khỏi đập vào tay.
3. Hai ba nhát nhẹ cho mũi cắm vững, bỏ tay ra.
4. Đóng dứt khoát, mắt nhìn mũ đinh chứ không nhìn búa. Nhát đều tay đỡ cong hơn nhát mạnh mà lệch.
5. Nhát cuối để mũ vừa sát mặt gỗ. Muốn chìm mũ thì đặt đột đinh lên mũ rồi gõ đột, đừng để mặt búa làm dập mặt gỗ.
6. Đinh đã ngả thì rút ra đóng lại ở chỗ mới. Nắn thẳng giữa chừng rồi đóng tiếp thì đinh gần như chắc chắn cong lần nữa.

Cách đóng đinh vào gỗ không bị nứt

Gỗ nứt khi thân đinh ép tách hai bên thớ mà phía đó không còn đủ gỗ giữ lại. Bốn cách phòng:

Giữ khoảng cách tới đầu tấm và mép tấm. Các tiêu chuẩn thiết kế kết cấu gỗ như Eurocode 5 tính khoảng cách tối thiểu theo đường kính thân đinh: khoảng 10 lần tới đầu tấm và khoảng 5 lần tới mép tấm khi không khoan mồi, với phía không chịu lực; phía đầu tấm chịu kéo thì để xa hơn. Với đinh chì của nhà máy:

Cỡ	Thân	Cách đầu tấm tối thiểu	Cách mép tối thiểu	Mũi khoan mồi (gỗ cứng)
Đinh chì 3p	2.0mm	20mm	10mm	1,5mm
Đinh chì 4p	2.3mm	23mm	12mm	1,5-2mm
Đinh chì 5p	2.8mm	28mm	14mm	2mm
Đinh chì 7p	3.3mm	33mm	17mm	2,5mm
Đinh chì 10p	4.5mm	45mm	23mm	3,5mm

Không đóng hai cây trên cùng một thớ. Hai đinh thẳng hàng theo thớ gỗ tách tấm làm đôi dọc đường đó. Đóng so le, lệch nhau vài milimét theo chiều ngang thớ.

Đập tù mũi đinh. Úp mũ đinh xuống mặt cứng, gõ nhẹ vào mũi cho tù đi. Mũi nhọn đi vào gỗ như cái nêm, tách thớ sang hai bên; mũi tù cắt đứt thớ và đẩy chúng xuống, nên ít nứt hơn hẳn khi phải đóng gần đầu tấm. Thợ mộc dùng cách này cho nẹp và thanh mảnh.

Khoan mồi cho gỗ cứng, gỗ khô và chỗ sát mép. Mũi khoan khoảng 70-80% đường kính thân (cột cuối bảng trên), sâu gần bằng phần đinh ngập vào. Lỗ mồi cho thân đinh đi vào mà không phải ép thớ, lực giữ vẫn còn vì thân vẫn chèn chặt vào lỗ. Gỗ tạp khô cứng mà không có khoan thì quệt mũi đinh qua xà phòng hoặc sáp nến, đinh vào trơn hơn.

Đóng đinh vào tre

Tre thớ dọc dài và giòn, đóng đinh thẳng vào rất dễ tách cả đoạn. Việc nhẹ thì khoan mồi trước rồi mới đóng. Mối tre chịu lực, như khung giàn, chái, mái che, thì buộc dây hoặc bắt bu lông xuyên qua ở gần đốt tre, không dựa vào đinh.

Đóng đinh vào tường gạch, bê tông

Đinh chì là thép chưa tôi cứng, đóng vào bê tông hoặc gạch đặc sẽ cong thân, bẹp mũ. Tường gạch thì đóng vào mạch vữa dễ hơn đóng vào viên gạch; gạch lỗ (gạch ống) vỡ vách lỗ và không giữ được đinh. Vào bê tông thì dùng đinh thép cứng (đinh bê tông) như đinh thép trắng 2p-5p hoặc đinh thép vàng cho vật mỏng, súng bắn đinh, hoặc khoan rồi bắt tắc kê và vít; chi tiết từng cách ở bài đinh bê tông là gì. Đồ nặng treo trên đầu người (kệ, tủ treo, bình nóng lạnh) thì luôn khoan và bắt tắc kê, không treo bằng đinh.

Nhổ đinh cong không làm hỏng gỗ

• Kê một miếng gỗ vụn dưới đầu búa nhổ đinh: đòn bẩy dài hơn, mặt gỗ không bị lõm.
• Đinh cong gập thì nắn thẳng phần ló ra trước khi nhổ, kẹp búa sát mặt gỗ.
• Đinh gãy ngang, còn chân trong gỗ thì đóng chìm hẳn xuống bằng đột, đừng khoét gỗ để lấy.
• Đinh nhổ ra từ cốp pha đã cong và dính vữa: để riêng, không trộn với đinh mới.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao đóng đinh vào gỗ cứng hay bị cong?

Vì gỗ cứng cản thân đinh mạnh hơn sức chịu uốn của một thân mảnh, nhất là khi nhát búa hơi lệch. Khoan mồi bằng mũi khoảng 70-80% đường kính thân, hoặc chọn đinh thân to hơn, là hết cong.

Đóng đinh vào tường mà không làm nứt tường thế nào?

Đóng vào mạch vữa thay vì đóng vào viên gạch, và cách cạnh tường, cạnh cột vài centimét. Tường bê tông hoặc gạch đặc thì dùng đinh bê tông như đinh thép trắng, hoặc khoan và bắt tắc kê; tường gạch lỗ chỉ bắt tắc kê, không đóng đinh.

Búa đóng đinh nặng bao nhiêu là vừa?

Búa đinh khoảng 450-500g đủ cho việc mộc và đinh đến 5 phân. Đóng cốp pha, đà, đinh 7-10 phân thì búa khoảng 600-700g đỡ mỏi và ít cong đinh hơn, vì mỗi nhát đẩy đinh vào sâu hơn.

Đinh bị gỉ đóng có dễ cong hơn không?

Gỉ mờ bề mặt không làm đinh cong hơn, chỉ làm đinh vào hơi nặng tay. Đinh gỉ rỗ đã mất một phần thân thép nên yếu và giòn, đóng dễ cong hoặc gãy; loại đó nên bỏ. Cách nhận biết từng mức gỉ ở bài đinh bị gỉ có dùng được không.

Mua đinh chì đúng cỡ tại TP.HCM

Nhà máy Đinh Thép Sài Gòn dập đinh chì nhiều cỡ, thân tăng dần theo chiều dài, đóng túi 1kg, túi 5kg và bao 50kg. Xem thông số từng cỡ ở trang đinh chì và giá tham khảo ở bảng giá đinh thép; nhắn Zalo 0919 288 109 tên cỡ và số ký để nhận báo giá; nhà máy hỗ trợ giao trong bán kính 5 km tại TP.HCM.