Đinh bị gỉ có dùng được không? Cách bảo quản đinh thép trong kho và trên công trình
Đinh gỉ mờ bề mặt vẫn đóng cốp pha, gỗ tạm được; gỉ rỗ sâu, mất mũi thì bỏ. Vì sao đinh chì gỉ, thép trắng chậm gỉ, cách giữ túi đinh trong kho ẩm TP.HCM.
Nội dung chính
Túi đinh chì mở ra dùng dở, để góc công trình qua một trận mưa là xỉn màu và có gỉ. Câu hỏi thợ hay hỏi: còn dùng được không? Phần lớn trường hợp là được, với điều kiện gỉ mới ở bề mặt. Bài này nói vì sao đinh gỉ, mức gỉ nào còn dùng, và cách giữ đinh trong khí hậu ẩm của TP.HCM để không phải bỏ hàng.
Vì sao đinh chì gỉ, thép trắng và thép vàng chậm gỉ
Đinh chì là đinh thép thân trơn không mạ: bề mặt thép mộc gặp không khí ẩm là oxy hóa thành lớp gỉ nâu đỏ. Đó là bản chất của thép carbon thấp, không phải lỗi sản xuất. Ba yếu tố làm gỉ nhanh: độ ẩm cao (mùa mưa, kho sát nền), muối (gần biển, tay mồ hôi), và vết xước hoặc bụi kim loại giữ ẩm trên bề mặt.
Đinh thép trắng và đinh thép vàng có lớp xử lý bề mặt (sáng hoặc vàng) ngăn không khí chạm thép nên chậm gỉ hơn nhiều trong nhà. Lớp này mỏng; ngâm nước, để ngoài trời lâu hoặc gần biển thì cũng gỉ. Vật tư ngoài trời nhiều năm cần vít, bu lông mạ nhúng nóng hoặc inox, không phải đinh.
| Loại | Bề mặt | Trong kho khô | Kho ẩm, túi mở | Ngoài trời |
|---|---|---|---|---|
| Đinh chì | thép mộc | tốt nhiều tháng | gỉ mờ sau vài tuần mùa mưa | gỉ nhanh |
| Đinh thép trắng | xử lý sáng | tốt | chậm gỉ | gỉ sau thời gian |
| Đinh thép vàng | xử lý vàng | tốt | chậm gỉ | gỉ sau thời gian |
Thời gian cụ thể phụ thuộc kho và mùa, không có con số chung; bảng trên xếp theo thứ tự tương đối.
Đinh gỉ mức nào còn dùng được
| Mức gỉ | Nhìn thấy | Dùng được cho | Không dùng cho |
|---|---|---|---|
| Gỉ mờ | xỉn màu, có lớp bụi nâu lau ra tay, thân còn trơn | cốp pha, đà, gỗ tạp, pallet, việc tháo bỏ | nẹp, ván lộ ra ngoài, đồ gỗ nội thất (loang vết) |
| Gỉ vảy | có vảy gỉ bong khi cạo, thân hơi sần | cốp pha, gỗ tạm nếu đinh còn thẳng và mũi còn nhọn | việc chịu lực lâu dài, gỗ cứng (thân sần khó đóng, dễ cong) |
| Gỉ rỗ | thân lỗ chỗ, mũi tù, cây đinh dính chùm, bẻ giòn | không | mọi việc; đinh đã mất tiết diện, gãy khi đóng |
Gỉ mờ không làm giảm lực giữ của cây đinh trong gỗ, thậm chí bề mặt hơi nhám giữ gỗ tốt hơn thân trơn bóng; nó chỉ làm đinh khó đóng hơn chút và để vết nâu trên gỗ sáng màu. Gỉ rỗ là mất thép thật, cây đinh yếu và giòn, bỏ.
Cách kiểm nhanh một túi đinh nghi gỉ nặng: lấy 5-10 cây, kẹp kìm bẻ 90 độ. Đinh còn tốt uốn cong không gãy; đinh gỉ sâu gãy ngang hoặc nứt ở chỗ bẻ.
Cách bảo quản đinh trong kho
- Giữ nguyên túi hàn kín cho đến khi dùng: túi 1kg, 5kg và bao 50kg của nhà máy hàn miệng, không khí ẩm không vào. Đây là lý do mua đúng lượng theo túi, không xé một bao 50kg để lấy vài ký rồi để hở.
- Kê cao khỏi nền bằng pallet hoặc kệ: nền bê tông kho hút ẩm và toát hơi nước, bao đặt trực tiếp lên nền gỉ từ đáy lên.
- Không để sát tường ngoài và dưới mái tôn dột; kho thoáng, tránh góc kín ẩm.
- Túi đã mở: cột chặt miệng, hoặc đổ vào thùng nhựa có nắp; dùng hết túi này mới mở túi khác.
- Kho gần biển, xưởng ẩm quanh năm: giữ túi kín, dùng gói hút ẩm trong thùng chứa, và ưu tiên đinh có lớp mạ cho phần lộ ra ngoài.
- Nhập trước dùng trước: xếp bao theo lô, lô cũ đưa ra ngoài.
Trên công trình
- Chỉ mang ra công trường lượng dùng trong vài ngày; phần còn lại giữ trong kho hoặc container.
- Đinh dùng dở để trong xô có nắp, không để trong hộc gỗ ngoài trời; sau mưa đổ ra phơi ráo trước khi cột lại.
- Không trộn đinh mới với đinh nhổ ra từ cốp pha cũ: đinh nhổ ra đã cong và dính vữa, xen vào làm cả xô khó dùng.
- Đinh đóng lộ mũ ngoài trời (hàng rào tạm, bảng hiệu) sẽ gỉ theo tháng; đó là việc tạm, lâu dài dùng vít mạ.
Đinh gỉ có "làm sạch" được không
Đinh gỉ mờ có thể xóc trong xô với cát khô hoặc lăn trong thùng với mùn cưa để tróc lớp bụi gỉ, đủ cho việc cốp pha. Ngâm giấm hay hóa chất tẩy gỉ không đáng công cho vật tư rẻ và làm đinh gỉ lại nhanh hơn nếu không sấy khô. Đinh gỉ rỗ không cứu được.
Câu hỏi thường gặp
Đinh bị gỉ là biến đổi hóa học hay vật lý?
Biến đổi hóa học. Sắt trong thép phản ứng với oxy và hơi nước trong không khí, tạo ra một chất mới là gỉ sắt (oxit sắt ngậm nước) màu nâu đỏ. Vì đã thành chất khác nên gỉ không trở lại thành thép được; cạo gỉ chỉ là bỏ đi phần thép đã mất.
Vì sao gỉ sắt ăn sâu dần mà không dừng ở bề mặt?
Lớp gỉ sắt xốp và bong ra, không bám kín như lớp mạ kẽm. Hơi nước và oxy vẫn lọt qua lớp gỉ tới phần thép bên dưới nên gỉ ăn tiếp vào trong theo thời gian. Đó là lý do đinh để ẩm lâu đi từ gỉ mờ sang gỉ vảy rồi gỉ rỗ.
Đinh để trong nước muối, trong dầu có bị gỉ không?
Trong nước muối đinh gỉ nhanh hơn nước thường, vì muối làm nước dẫn điện tốt hơn và thúc quá trình ăn mòn. Ngâm trong dầu thì gần như không gỉ, vì dầu ngăn nước và oxy chạm vào thép. Cũng vì muối mà kho gần biển làm đinh gỉ nhanh hơn kho trong đất liền.
Giẫm phải đinh gỉ có nguy hiểm không?
Có thể, nhưng mối nguy chính không nằm ở lớp gỉ: vết đâm sâu từ vật bẩn có thể nhiễm vi khuẩn uốn ván, loại sống trong đất, bụi và phân. Rửa sạch vết thương bằng nước sạch rồi đến cơ sở y tế để được xử lý và tư vấn tiêm phòng uốn ván. Trên công trường, mang giày đế dày và nhổ hoặc đóng quặp đinh trên ván cốp pha đã tháo.
Mua đúng lượng, đóng gói đúng cỡ
Nhà máy Đinh Thép Sài Gòn đóng túi 1kg, túi 5kg và bao 50kg: khách lẻ lấy túi để mở đến đâu dùng hết đến đó, đội thi công lấy bao và mở theo ngày. Xem bảng giá đinh thép và bài mua đinh theo kg hay theo bao; đặt qua Zalo 0919 288 109; nhà máy hỗ trợ giao trong bán kính 5 km tại TP.HCM.