Quy trình sản xuất đinh thép từ cuộn dây đến bao thành phẩm, có video tại xưởng
Đinh thép làm ra sao: dây thép carbon thấp, máy dập tạo mũ và mũi trong một nhịp, đánh bóng, xử lý bề mặt, cân đóng bao. Video và ảnh dàn máy tại xưởng.
Nội dung chính
Một cây đinh chì đi qua năm công đoạn: dây thép cuộn, dập, đánh bóng, xử lý bề mặt (nếu có), cân và đóng bao. Toàn bộ diễn ra trong một xưởng với dàn máy dập chạy song song, mỗi máy một cỡ. Bài này mô tả từng công đoạn theo đúng những gì xem được trong video dàn máy dập đinh tại xưởng Đinh Thép Sài Gòn, và giải thích vì sao thông số của cây đinh thành phẩm phụ thuộc vào mỗi công đoạn đó.
Công đoạn 1: dây thép cuộn
Nguyên liệu là dây thép carbon thấp dạng cuộn lớn, đã được kéo nguội tới đúng đường kính của cỡ đinh cần dập. Thép carbon thấp (trong ngành thường là các mác tương đương SAE 1006-1010 hoặc Q195-Q235, hàm lượng carbon dưới 0,2%) được chọn vì ba lý do: kéo thành dây không đứt, dập mũ nguội không nứt, và đủ cứng để mũi đinh xuyên gỗ mà không quăn. Thép carbon cao hơn cứng hơn nhưng giòn, mũ dập dễ nứt và đinh dễ gãy khi đóng lệch.
Đường kính dây quyết định đường kính thân đinh: đinh chì 5p dùng dây 2.8mm, 7p dùng dây 3.3mm, 12p dùng dây 5.1mm theo catalogue của nhà máy. Trong video, các cuộn dây đặt trên giá xả cạnh từng máy; mỗi máy chỉ nhận một cỡ dây. Muốn đổi cỡ đinh phải đổi cuộn dây và chỉnh lại máy, nên nhà máy chạy theo mẻ: một máy dập một cỡ liên tục nhiều giờ.
Công đoạn 2: dập đinh
Máy dập đinh (nail making machine) làm bốn việc trong một nhịp:
- Kéo dây vào máy một đoạn đúng bằng chiều dài đinh, qua bộ nắn thẳng.
- Kẹp dây bằng hai má kẹp có rãnh; rãnh này in vân lên phần thân sát mũ, là vết khía nhỏ thấy được trên cây đinh.
- Dập mũ: búa dập đập vào đầu dây thò ra ngoài má kẹp, ép nguội thành mũ tròn phẳng.
- Cắt mũi: hai dao cắt vát đồng thời cắt rời cây đinh khỏi dây và tạo mũi nhọn bốn cạnh.
Cây đinh rơi xuống máng, dây tiến thêm một bước, máy lặp lại; mỗi nhịp máy là một cây đinh. Trong video, mỗi máy trong dàn chạy một cỡ riêng. Chiều dài đinh do cữ kéo dây quyết định, đường kính mũ do khuôn dập, độ nhọn mũi do dao cắt. Ba chi tiết này mòn dần theo số cây dập, nên nhà máy phải thay dao và khuôn định kỳ để mũ không lệch tâm và mũi không tù.
Đinh dù dập trên nguyên lý này với khuôn mũ rộng và vòm; đinh thép vàng dùng dây 2.3mm và cữ kéo ngắn 16-23mm.
Công đoạn 3: đánh bóng
Đinh ra khỏi máy dập còn dính dầu kéo dây và ba via ở mũ, mũi. Toàn bộ được đổ vào thùng đánh bóng dạng trống quay (thấy ở nửa sau video): trống nghiêng quay chậm, đinh cọ vào nhau và vào vật liệu đánh bóng (thường là mùn cưa), ba via rụng, dầu được hút đi, bề mặt sáng đều màu thép. Sau công đoạn này, đinh chì đã là thành phẩm về hình dạng.
Công đoạn 4: xử lý bề mặt
Đinh chì bỏ qua công đoạn này: bề mặt để thép mộc, đó là lý do nó rẻ nhất và gỉ mờ khi để ẩm. Đinh thép trắng và đinh thép vàng là đinh thép cứng để đóng tường; trong ngành, loại đinh này dùng dây thép carbon cao hơn và được nhiệt luyện cho cứng, rồi mới xử lý bề mặt cho sáng màu hoặc màu vàng để chậm gỉ. Trong ngành, lớp sáng như vậy thường là mạ kẽm điện phân lớp mỏng (chuẩn ASTM B633 phân cấp từ 5 đến 25 micromet theo điều kiện sử dụng); màu vàng thường là thụ động hóa cromat trên nền kẽm. Đây là kiến thức chung về loại bề mặt; thông số lớp xử lý của từng lô hỏi nhà máy khi cần cho hồ sơ vật tư.
Công đoạn 5: cân và đóng bao
Đinh thành phẩm được xúc vào túi, cân theo khối lượng và hàn miệng: túi 1kg, túi 5kg cho khách lẻ, bao 50kg cho công trình. Nhãn in mã quy cách (2F, 5F, 12F...) và tên nhà máy. Ảnh công nhân chia túi và kho bao thành phẩm ở trang nhà máy. Bao đóng xong xếp trong kho khô, kê cao, chờ khách đến lấy tại kho hoặc xếp lên xe giao hàng.
Vì sao cùng "đinh 5 phân" mà thân đinh mỗi nơi một khác
Tiêu chuẩn đinh dây tròn (EN 10230-1, trước là DIN 1151) quy định cho mỗi chiều dài một dải đường kính, không phải một số. Nhà máy chọn cỡ dây trong dải đó theo mục đích: thân to hơn thì đinh cứng, ít cong, nhưng nặng hơn nên một ký được ít cây hơn; thân nhỏ hơn thì được nhiều cây hơn nhưng dễ cong khi đóng gỗ cứng. Vì thế:
- Hai bao "đinh 5p" của hai nhà máy có thể khác nhau về đường kính thân và số cây/kg.
- So giá theo kg phải so cùng đường kính thân.
- Đường kính thật của nhà máy được in trên bao bì và công bố trong bảng giá đinh thép; dung sai theo lô, cần số chính xác cho công trình thì hỏi lô đang chạy.
Kiểm tra chất lượng cây đinh ngay tại công trình
Không cần dụng cụ, thợ có thể kiểm ba thứ trước khi nhận hàng:
| Kiểm | Cách làm | Đạt |
|---|---|---|
| Thẳng | lăn đinh trên mặt phẳng | lăn đều, không lắc |
| Mũ đồng tâm | nhìn từ mũi lên | mũ tròn đều quanh thân |
| Mũi nhọn, không tù | nhìn mũi và thử đóng vào gỗ mềm | vào thẳng, không quăn |
| Dẻo, không giòn | kẹp kìm bẻ nhẹ | uốn được, không gãy ngang |
Các tiêu chuẩn thử nghiệm đinh (như ASTM F1575 cho uốn, F680 cho độ cứng) đo chính xác hơn, nhưng bốn phép thử trên loại được phần lớn lô đinh kém: đinh gãy giòn là thép carbon cao hoặc tôi sai, đinh cong mềm là thân nhỏ hơn mã.
Câu hỏi thường gặp
Đinh được làm từ gì?
Đinh chì và đinh dù dập từ dây thép carbon thấp dạng cuộn, hàm lượng carbon dưới 0,2%, đã kéo tới đúng đường kính thân của cỡ đinh. Đinh thép trắng, đinh thép vàng là đinh thép cứng: trong ngành dùng dây carbon cao hơn, nhiệt luyện cho cứng rồi mạ.
Đinh sắt và đinh thép có khác nhau không?
Thường là một. "Đinh sắt" là cách gọi quen, còn đinh xây dựng ngày nay đều dập từ thép carbon thấp chứ không phải sắt nguyên chất. Khác biệt thật nằm giữa đinh thép mềm như đinh chì (đóng gỗ) với đinh thép cứng như đinh thép trắng, đinh thép vàng (đinh bê tông, đóng tường).
Xưởng và dàn máy của Đinh Thép Sài Gòn
Nhà máy đặt tại KCN Hiệp Phước, Nhà Bè, TP.HCM và Cần Đước, Long An, thuộc Công ty Đinh Thép Sài Gòn, thành viên Thép Cường Phát, hệ thống quản lý chất lượng đạt chứng nhận ISO 9001. Sản phẩm nhà máy tự dập: đinh chì 10 cỡ, đinh thép trắng, đinh thép vàng, đinh dù; mua thẳng tại nhà máy hoặc đặt qua Zalo 0919 288 109; nhà máy hỗ trợ giao trong bán kính 5 km tại TP.HCM.